Le Marais Poitevin

Muggen?

Tussen het plaatsje Damvix en de Oceaan ligt het zogenaamde droge moeras. De Fransen noemen dit het Marais Desseché. Het is vooral agrarisch en veel bos en schaduw zul je er niet tegenkomen. Het is een vlak landschap met leuke dorpjes die voornamelijk in het departement Vendée liggen en je kunt er heerlijk fietsen op veel rustige wegen. Er zijn ook diverse fietsroutes zoals een mooie bewegwijzerde route die van de Baai van l’Aiguillon richting Niort gaat en die op diverse punten weer overgaat in kleinere lokale routes.

Wij verbleven in het Marais Mouillé, ofwel het natte moeras dat beter bekend staat als La Venise Vert. Het groene Venetië is een benaming die klopt als een bus. Wij hebben zelden zo veel kleuren groen gezien. Bij de voorbereiding voor ons verblijf hier dachten wij vooral aan muggen, maar ons was al verteld dat die er nauwelijks voorkomen. De muggenstift hebben we inderdaad niet gebruikt.

Het ecologisch evenwicht in het moeras is blijkbaar zo goed dat de talloze libellen er voor zorgen dat muggen niet de overhand krijgen. Ook kent het moeras nauwelijks stilstaand water en dat komt omdat de vele kanalen onderling verbonden zijn met sluizen en sluisjes en door het langzaam stromende water van de Sèvre Niortaise die zich kronkelend door het landschap beweegt richting Oceaan.

Het moeras ligt grotendeels in de verzande oude Golfe des Pictions. De door mensenhanden uitgegraven kanalen zijn ca 16.000 kilometer lang!

Toch is verdwalen bijna onmogelijk want alle kanalen hebben een naam en zijn in kaart gebracht en overal staan paaltjes met deze namen en nummers in het water, zodat je ook zelf met een gehuurd bootje op pad kunt gaan. Dit is een bezigheid die erg populair is in deze regio en het plaatsje Coulon vorm wat dit betreft het hart van het toeristische deel van het moeras.

Varen met een gids of zonder gids?

Het plaatsje Magné ligt op 5 kilometer van de gezellige stad Niort en is een prima uitvalsbasis gebleken om in een week de omgeving van het Marais de Poitevin te verkennen.

Je kunt in het moeras met platbodems en roeiboten het gebied verkennen, met of zonder gids. Overigens gaat het verhaal dat nog steeds niet alles van het moeras is ontdekt, maar dat hebben wij niet bevestigd gekregen. Wij kregen de tip van de eigenaar van een gîte in Magné om niet in Coulon te vertrekken omdat je dan grotendeels op en bij de rivier Sèvre Niortaise rond vaart. Een beter idee is het om een bootje te regelen vanuit het leuke plaatsje Arçais of, zoals wij hebben gedaan, uit La Garette. Je vaart dan direct in de mooiste stukken van het Marais Poitevin.

Je zit er in het hart van la Venise Vert en het land is hier werkelijk doorkruist met sloten en kanalen. De vele populieren, wilgen en essen zorgen voor de nodige schaduw. Een boottocht met een platbodem en een gids is vooral aan te bevelen in de vroege ochtend (een uur of acht, of in de avond vlak voor zonsondergang). Laat je niet verleiden tot een tocht van meer dan 2 á 3 uur. Met een goede gids heb je in deze tijd het mooiste stuk wel gezien.

Op sommige plaatsen in het moeras is het bladerdak en de begroeiing zo dicht dat de vallende bladeren in de herfst in het water een bodem leggen voor verrotting. Dit proces heeft een aardige bijverschijnsel.

Als er met een stok in geroerd wordt komt er methaangas vrij dat je met een beetje handigheid in de brand kunt steken. Een heel bijzondere ervaring die onze aardige gids Stéphane maar wat graag aan ons voordeed en bijna zijn hand verbrandde.

De ruim 15.000 hectare van het natte moeras is door de bebossing en het water een plek waar vooral veel vogels leven. Wij hebben naast de boottocht met de gids ook wandelingen gemaakt (want dat is ook prima mogelijk) zonder iemand tegen te komen. Het enige wat je hoort zijn de ontelbare kikkers die druk kwaken en het geluid van vogels.

Er zitten verschillende vogelsoorten in het moeras zoals reiger, kleine zilverreiger, de blauwe reiger, kemphanen en zelfs de vreemd ogende wielewaal, die wij overigens niet hebben gezien of gehoord. Wel kom je er ontzettend veel kwikstaarten tegen die kwetterend tussen de bomen voor je uit vliegen.

Het water is schoon en helder en bevat veel vis waaronder paling. De otter komt ook in het gebied voor, maar volgens onze leuke gids Stéphane zijn er slechts een paar koppeltjes en laten ze zich zelden of nooit zien. Wel zijn er veel (te veel) beverratten. Deze kunnen wel 1 meter lang worden wij kregen er 1 vlak voor de lens van de camera. Op een paar meter afstand is het een indrukwekkende dier, dat overigens veel schade aanricht. Er staan dan ook her en der vallen om ze te vangen.

Wandelpaden en lekkers

De wandelpaden worden sedert enkele jaren ook benut voor diverse fietsroutes. Inmiddels zijn er ca inmiddels vele kilometers bewegwijzerde fietsroutes die in het moeras verkeersvrij zijn en er buiten soms verkeersvrij maar meestal via rustige binnenwegen.

Het wandelen en fietsen in deze omgeving is een genot. Het is redelijk vlak, je komt wel eens een heuvel tegen maar dat mag geen naam hebben. Als je een beetje conditie hebt, een goede fiets met minimaal 6 versnellingen en de drang om het gebied fietsend te verkennen dan zul je hier een mooie tijd beleven.

Voor de lekkerbekken brengt deze streek ook het nodige voort. De boter en melk van de koeien in het moeras zijn van een hoogstaande kwaliteit. De geiten staan aan de basis van een heerlijke geitenkaas. In het moeras komt ook paling voor, deze wordt vaak als matelot des anguilles geserveerd, paling in rode wijnsaus en om je vingers bij af te likken.

En dan niet te vergeten de lumas, Als je dat zo ziet staan dan denk je niet snel aan slakken, maar dat zijn ze wel. De slakken uit het Marais Poitevin zijn van hoogstaande kwaliteit en de beste eet je in het restaurant in La Garette, dat gek genoeg Lumas heet. Het is wel verstandig om vooraf te reserveren, maar het eten is hier prima.

Een stukje historie en de omgeving

Van de gids die ons heeft rondgeleid, Stéphane, vernamen wij dat de Nederlanders ook actief zijn geweest bij de aanleg van het moeras. Al in de 10e eeuw hebben monniken de werkzaamheden gestart om het land in te polderen en legden zij de eerste dijken aan. In de 16e eeuw werd op verzoek van koning Henry IV contact gelegd met een Nederlandse ingenieur, die aan de basis stond van de drooglegging van duizenden hectares grond.

Er is nog steeds een herinnering aan het werk van de Nederlanders door het Canal Hollandais. Overigens zijn de bredere kanalen in 18e en 19e eeuw vooral aangelegd door gevangen die op het eiland Île-de-Ré hun straf uitzaten. Zij hadden geen keuze, of galeislaaf of werken in het moeras.

In het natte moeras kunnen de percelen, die vroeger werden benut voor landbouw en veeteelt, alleen met platbodems worden bereikt. Het vee werd dan ook met speciale bootjes vervoerd waar maximaal 6 koeien in pasten. Dit gebeurt nog steeds maar alleen in mindere mate en de bootjes zijn vaak van staal, maar worden wel nog met de hand voortbewogen, hoewel de eerste elektromotoren al gesignaleerd zijn. Gemotoriseerde vaar- en voertuigen zijn in het natte moeras overigens taboe, waar het vooral buiten het hoofdseizoen heerlijk toeven is.

In de omgeving zijn een paar leuke steden die je absoluut moet bezoeken!

Parthenay is een oude middeleeuwse stad waarvan het middeleeuwse centrum nog ommuurd is. Ze noemen het ook wel het Carcasonne van het noorden. Het is een leuke oude stad met heel mooie oude panden die ongeveer 20 km ten westen van Poitiers ligt. Via de A10 rijdt je er het makkelijkst naar toe over de N149.

Op woensdag is er markt en die is groot en gezellig. Even buiten de stad ligt ook nog één van de grootste veemarkten van Frankrijk op 13000 vierkante meter. Als je deze wilt bezoeken, en dat is een hele belevenis, dan moet je op woensdag vroeg uit de veren want om 07:30 uur start een rondleiding.

Parthenay ligt op de route naar Santiago de La Compostella en is een oude pelgrimsplaats. Dat is aan de religieuze monumenten nog goed te zien. Via een stadswandeling (te krijgen bij het office du tourisme) kun je in de voetsporen treden van de pelgrims. Het kasteel dateert uit de 13e eeuw en de stadswallen zijn inclusief de imposante toegangspoort Saint-Jacques nog grotendeels in oorspronkelijke staat en dat is werkelijk uniek!.

Niort is de hoofdstad van de streek bij het Marais Poitevin en heeft één van de grootste pleinen van Frankrijk. Alleen hebben ze er een parkeerplaats van gemaakt en dat is doodzonde. Voordeel is wel dat je midden in het centrum op de Place de la Breche makkelijk kunt parkeren. Aan het plein liggen diverse uitgaansgelegenheden en restaurants waar je prima een lunch kunt gebruiken.

Niort is een bijzondere stad. In het oude centrum zijn nog mooi bewaard gebleven panden maar het is ook een gezellige winkelstad. Het leukste is om door de winkelstraten richting de rivier Sèvre-Niortaise te wandelen. Je komt dan op een gegeven moment bij de grote overdekte markthallen waar elke dag markt is. Deze liggen pal naast de imposante donjon van het Chateau Plantagenet dat ooit op deze plaats heeft gestaan.

Verzuim niet om door de straatjes te slenteren en bijvoorbeeld te wandelen over de groene kades langs de rivier. Achter de Donjon kun je ook allerlei bruggetjes over naar de andere kant van de rivier en dan weer terug over de oude burg, le vieux pont.
Je ziet dan al de torens van de L'église Saint-André, die de moeite waard is om even te bezoeken. Er zijn mooie gebrandschilderde ramen.

Het Marais Poitevin en omgeving is echt de moeite waard om eens een weekje te bezoeken. Je zult er geen spijt van krijgen!

Kijk alvast maar eens op de officiële website van het moeras: www.parc-marais-poitevin.fr